Cemal Reşit Rey (1904 – 1985)

Cemal Reşit Rey, Cumhuriyet dönemi Türk müzik tarihinde çok sesli anlayışın öncülerinden biri olarak yer almış besteci, piyanist ve orkestra şefidir. 1904 yılında Kudüs’te doğmuş, çocukluk yıllarını İstanbul’da geçirmiştir. Küçük yaşta başladığı müzik eğitimini Paris’te sürdürmüş, dönemin önemli hocalarından Gabriel Fauré ve Marguerite Long ile çalışmıştır. Avrupa’da aldığı bu eğitim, onun sanatsal kişiliğini şekillendirmiş, klasik Batı müziği formunu Türk müziği motifleriyle birleştirme yönünde güçlü bir altyapı kazandırmıştır.

Cumhuriyet’in ilanından sonra yurda dönen Rey, İstanbul Belediye Konservatuvarı’nda öğretmenlik yaparak pek çok genç müzisyenin yetişmesine katkı sağlamış, İstanbul Şehir Orkestrası’nın kurulmasına öncülük etmiştir. Ulvi Cemal Erkin, Hasan Ferit Alnar, Ahmet Adnan Saygun ve Necil Kazım Akses ile birlikte “Türk Beşleri” arasında anılan sanatçı, Türkiye’de modern orkestracılık geleneğinin temellerini atmıştır.

Rey’in besteleri arasında senfonik şiirler, operetler, oda müziği eserleri ve çok sayıda şarkı düzenlemesi bulunmaktadır. Özellikle “On Yedinci Yüzyıldan Manzaralar” adlı senfonik süiti, “12 Anadolu Türküsü” düzenlemeleri ve “Bir İstanbul Masalı” senfonik şiiri öne çıkan yapıtlarındandır. Ancak en geniş kitleler tarafından tanınan eseri, Cumhuriyet döneminin simge müzikallerinden biri haline gelen “Lüküs Hayat” operetidir.

Sanat yaşamı boyunca Batı müziği formlarını Anadolu’nun melodik zenginliği ile birleştiren Cemal Reşit Rey, hem çağdaş Türk besteciliğinin hem de orkestral müzik yaşamının gelişmesinde belirleyici bir rol oynamıştır. 1985 yılında İstanbul’da hayata veda eden sanatçı, ardında hem öğrencileri hem de eserleriyle kuşaktan kuşağa aktarılacak kalıcı bir miras bırakmıştır.